Notatka syntetyzująca na maturze: jak napisać? Wzór i zwroty
Gdy na maturze z polskiego pojawia się polecenie „napisz notatkę syntetyzującą”, wielu uczniów czuje, jak serce podchodzi do gardła. To nic dziwnego – ta forma łączy w sobie czytanie ze zrozumieniem, porównywanie stanowisk i pisanie własnym głosem.
Forma wypowiedzi: krótka wypowiedź pisemna ·
Liczba tekstów źródłowych: 2 ·
Przykładowe użycie: matura z języka polskiego ·
Typowa długość: 60–90 wyrazów ·
Cel: synteza treści z dwóch tekstów
Szybki przegląd
- Notatka syntetyzująca jest oceniana w dwóch obszarach: treść oraz poprawność językowa (Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Poznaniu)
- Lista wymogów: rzeczowość, zwięzłość, spójność, własne słowa, tekst ciągły (Radio ZET)
- Wymóg pisania notatki syntetyzującej obowiązuje w arkuszu maturalnym z języka polskiego (potwierdzone w materiałach OKE/OKE) – Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Poznaniu
- Po napisaniu sprawdź, czy notatka mieści się w limicie 60–90 wyrazów i czy zawiera stanowiska obu autorów – Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Poznaniu
Poniższa tabela podsumowuje podstawowe dane o tej formie wypowiedzi.
| Element | Szczegóły |
|---|---|
| Forma | krótka wypowiedź pisemna |
| Liczba tekstów źródłowych | 2 |
| Występowanie | matura z języka polskiego |
| Typowa długość | 60–90 wyrazów |
| Cel | przedstawienie syntezy dwóch tekstów |
Jak napisać notatkę syntetyzującą?
Aby napisać notatkę syntetyzującą zgodnie z oczekiwaniami egzaminatorów, nie potrzebujesz wyszukanego słownictwa – potrzebujesz metody. Oficjalne materiały Centralnej Komisji Egzaminacyjnej podkreślają, że najpierw trzeba uważnie przeczytać oba teksty i wybrać informacje kluczowe dla realizacji tematu (CKE BIP). Następnie należy dokonać syntezy wybranych informacji, tak aby określić stanowisko autora każdego tekstu względem zagadnienia (GWO).
Od czego zacząć pisanie notatki syntetyzującej?
- Przeczytaj oba teksty źródłowe powoli i zaznacz fragmenty, które odnoszą się do wspólnego problemu.
- Określ, jakie stanowisko zajmuje każdy autor wobec tego problemu – czy są zgodni, różnią się, czy się uzupełniają.
- Zapisz krótko, w punktach, główną myśl każdego tekstu – to pomoże Ci uniknąć chaosu.
Jak krok po kroku połączyć dwa teksty?
Popularny schemat, który powtarza się w praktycznych poradnikach dla maturzystów, wygląda tak: najpierw sformułuj temat wspólny, potem przedstaw stanowisko pierwszego autora, następnie drugiego, a na końcu dodaj krótki wniosek porównawczy (Matury Online). To nie jest jedyny sposób, ale daje czytelną strukturę, którą egzaminatorzy lubią najbardziej.
- W pierwszym akapicie napisz, jaki temat łączy oba teksty.
- W kolejnych dwóch zdaniach streść pogląd autora tekstu pierwszego.
- Analogicznie postąp z tekstem drugim.
- Zakończ jednym zdaniem, które pokazuje relację między stanowiskami (np. „oba teksty podkreślają…”, „autorzy różnią się w kwestii…”).
Od Ciebie zależy, czy wybierzesz schemat chronologiczny, czy problemowy – ważne, żeby zachować logiczny ciąg myśli i nie przeskakiwać między tekstami.
Konsekwencja: opanowanie tej techniki przekłada się na wyższe noty na egzaminie.
Jakie zwroty są przydatne w pisaniu notatki syntetyzującej?
Dobór słów decyduje o tym, czy egzaminator odczyta Twoją notatkę jako syntezę, czy tylko zbiór przypadkowych faktów. W praktyce pomocne są gotowe konstrukcje, które sygnalizują porównanie, wprowadzają czyjąś myśl i formułują wniosek. Poniżej znajdziesz podział na trzy funkcje – każda z nich opiera się na zaleceniu, aby pisać własnymi słowami przy użyciu parafrazy, uogólnień i synonimów (Strefa Edukacji).
Zwroty porównujące
- podobnie jak w tekście pierwszym / w przeciwieństwie do tekstu pierwszego
- oba teksty podkreślają… / obie wypowiedzi łączy…
- autor tekstu drugiego rozwija myśl zaprezentowaną w pierwszym
Zwroty wprowadzające myśl autora
- zdaniem autora tekstu… / autor tekstu zwraca uwagę na…
- według pierwszej z wypowiedzi… / z tekstu wynika, że…
- autor podkreśla, że… / w swoim tekście akcentuje…
Zwroty podsumowujące i wnioskujące
- z obu tekstów wynika, że… / podsumowując, można stwierdzić…
- obe teksty dowodzą, że… / synteza obu stanowisk pokazuje…
- mimo różnic obie wypowiedzi zmierzają do …
Używaj tych zwrotów oszczędnie – nie zamieniaj notatki w szablon. Najważniejsze, żeby każde zdanie miało sens merytoryczny i wynikało z treści tekstów źródłowych.
Zwroty porównujące to zbawienie egzaminatorów – pokazują, że rozumiesz relację między tekstami, a nie tylko przepisałeś fragmenty.
Jak widać, elastyczne operowanie tymi zwrotami odróżnia dobrą notatkę od przeciętnej.
Jak pisze się notatkę?
Notatka to skrót myślowy – nie chodzi o przepisanie całego tekstu, ale o wydobycie tego, co istotne. W przeciwieństwie do streszczenia, które ogranicza się do jednego utworu, notatka syntetyzująca ma charakter porównawczy: wymaga zestawienia dwóch perspektyw i pokazania, jakie relacje je łączą – Examy.
Jak napisać notatkę z tekstu?
Zacznij od wyodrębnienia głównego tematu. Zaznacz w każdym tekście zdania kluczowe – te, bez których nie da się zrozumieć stanowiska autora. Następnie wyraź je własnymi słowami, używając skrótów myślowych i łączników. Unikaj dłuższych cytatów i szczegółów pobocznych, bo notatka ma charakter uogólniający – Examy.
Czym różni się notatka od streszczenia?
Poniższe zestawienie pokazuje kluczowe różnice między tymi dwiema formami.
| Cecha | Notatka syntetyzująca | Streszczenie |
|---|---|---|
| Liczba tekstów źródłowych | 2 | 1 |
| Cel | Zestawienie i synteza stanowisk | Skrót treści |
| Forma | Ciągły tekst, własnymi słowami | Ciągły tekst, skrót oryginału |
Streszczenie odtwarza przebieg myśli w jednym tekście, natomiast notatka syntetyzująca tworzy nową jakość – buduje pomost między dwiema wypowiedziami. To właśnie ta cecha sprawia, że wymaga więcej wysiłku intelektualnego i dlatego jest ceniona na egzaminie.
Najczęstszy błąd to sprowadzenie notatki do dwóch odrębnych streszczeń – bez porównania i wniosku. Egzaminator nie przyzna punktów za samo opisanie każdego tekstu z osobna.
Zatem sedno tkwi w połączeniu, nie w osobnym opisie.
Jak powinna wyglądać notatka?
Forma ma znaczenie. Z oficjalnych wytycznych wynika, że notatka musi być rzeczowa, zwięzła, spójna i sformułowana własnymi słowami oraz zapisana tekstem ciągłym – Radio ZET. Oznacza to, że nie powinna zawierać punktów, tabel ani wykresów – tylko akapity.
Jakie elementy są obowiązkowe?
- Wskazanie tematu wspólnego obu tekstów
- Stanowisko pierwszego autora
- Stanowisko drugiego autora
- Relacja między tymi stanowiskami (np. podobieństwo, różnica, uzupełnianie się)
Wszystkie te elementy występują w schemacie opisanym przez Matury Online, ale pamiętaj – nie musisz trzymać się sztywnego wzorca. Ważne, aby czytelnik bez trudu odnalazł te punkty w Twojej wypowiedzi.
Zapis ciągły czy punktowy?
Materiały OKE jednoznacznie wskazują na tekst ciągły – Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Poznaniu. Pomimo że na co dzień notujesz punktowo, na maturze musisz przekształcić to w płynną wypowiedź – dlatego warto poćwiczyć łączenie myśli przy pomocy spójników i zaimków.
Ci, którzy piszą notatkę w formie punktów, automatycznie tracą jeden punkt za poprawność językową – nawet jeśli treść jest dobra.
Warto więc przed egzaminem przerobić kilka próbnych notatek w formie ciągłej.
Jakie są sposoby tworzenia notatek?
Metody notowania bywają różne – od linearnej, przez mapy myśli, po metodę Cornella. Jednak w kontekście matury bezpieczna jest forma linearna, czyli uporządkowana chronologicznie lub problemowo. Właśnie taki schemat – najpierw temat wspólny, potem stanowiska autorów – jest rekomendowany w poradnikach dla maturzystów – Matury Online.
Jak zrobić fajną notatkę?
„Fajna” notatka to przede wszystkim czytelna. Używaj krótkich zdań, staraj się nie powtarzać tych samych sformułowań i dąż do tego, aby każde zdanie wnosiło nową informację. Jeśli masz problem z pomysłem, napisz najpierw punktową wersję, a potem przekształć ją w ciągły tekst.
Jakie są pomysły na ładne notatki?
Ładna notatka nie oznacza ozdobników – chodzi o hierarchię informacji. Na egzaminie możesz użyć podkreśleń lub pogrubień, ale tylko w wersji roboczej, a nie w finalnej odpowiedzi. Na co dzień świetnie sprawdzają się kolorowe zakreślenia i marginesy, ale pamiętaj, że notatka syntetyzująca ma być jednolitym tekstem.
Nie daj się zwieść modnym metodom wizualnym, jeśli nie potrafisz ich przełożyć na spójną wypowiedź pisemną – na maturze liczy się przede wszystkim jasność myśli.
Najskuteczniejsza okazuje się zatem prostota i klarowność wywodu.
W jakim programie zrobić notatki?
Technologia może ułatwić notowanie, ale najpierw musisz wiedzieć, czego potrzebujesz: prostego edytora, synchronizacji z chmurą, możliwości pracy offline. Nie ma jednego „najlepszego” narzędzia – wszystko zależy od Twoich nawyków i urządzenia.
Jaka jest najlepsza darmowa aplikacja do notatek?
Dostępnych jest wiele darmowych aplikacji – od notatników systemowych (jak Notatnik w Windows czy Notatki na iPhone/iPad) po rozbudowane narzędzia typu Evernote lub OneNote. Żadna z nich nie jest oficjalnie rekomendowana przez CKE, więc wybór należy do Ciebie. Najważniejsze, abyś mógł szybko zapisać myśl, a potem łatwo ją odszukać.
Jak zrobić notatkę w telefonie?
W telefonie najszybciej użyjesz wbudowanej aplikacji do notatek, która zwykle działa offline i synchronizuje się z chmurą (np. Apple Notes, Google Keep). Możesz też skorzystać z edytora tekstu dostępnego przez przeglądarkę, jeśli wolisz pracować na komputerze. Niezależnie od narzędzia, podstawą jest konsekwentne porządkowanie notatek w foldery lub tagi.
Jeśli używasz telefonu do notatek, włącz automatyczną synchronizację – dzięki temu nie stracisz danych, a notatkę o notatce syntetyzującej będziesz mieć zawsze pod ręką.
Użytkownik decyduje: najwygodniejsze jest to narzędzie, którego faktycznie używa się codziennie.
Co potwierdzone, co niejasne? Kluczowe fakty
Zebraliśmy wiarygodne informacje z oficjalnych źródeł i praktycznych poradników, abyś mógł oddzielić pewniki od interpretacji.
Potwierdzone fakty
- Notatka syntetyzująca jest oceniana w dwóch obszarach: treść oraz poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna – Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Poznaniu
- Za notatkę można uzyskać 4 punkty: 3 za treść, 1 za poprawność językową – Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Poznaniu
- Zakres objętości to 60–90 wyrazów – Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Poznaniu
- W notatce trzeba przedstawić stanowisko każdego z dwóch autorów i pokazać relację między nimi – Examy
Co jest niejasne
- Dokładna punktacja może się różnić w zależności od polecenia w arkuszu – niektóre zadania mogą premiować dodatkowe elementy
- Nie ma oficjalnego zakazu cytatów, choć większość poradników odradza je jako zbędne – Examy
- Wybór aplikacji do notatek jest kwestią indywidualną – nie ma jednego rekomendowanego narzędzia
- Różne poradniki maturalne prezentują odmienne schematy organizacji treści, co może utrudniać wybór właściwej metody – obserwacja redakcyjna
Co mówią źródła? Cytaty
Notatka syntetyzująca ma być rzeczowa, zwięzła, spójna, sformułowana własnymi słowami oraz napisana tekstem ciągłym.
Radio ZET (portal informacyjny)
W notatce trzeba zestawić stanowiska autorów i pokazać relację między nimi, na przykład zbieżność, różnicę lub uzupełnianie się.
Examy (platforma edukacyjna)
Najpierw temat wspólny, potem stanowisko pierwszego autora, potem stanowisko drugiego autora, a na końcu krótki wniosek porównawczy.
Matury Online (serwis dla maturzystów)
Te trzy perspektywy – formalna, porównawcza i metodyczna – dają pełny obraz wymagań.
Podsumowanie
Notatka syntetyzująca to nie tylko zadanie egzaminacyjne – to umiejętność łączenia informacji i wyciągania wniosków, która przyda Ci się na studiach i w pracy. Dla polskich maturzystów konsekwencja jest prosta: opanuj technikę czytania ze zrozumieniem, naucz się kilku sprawnych zwrotów porównujących i zawsze sprawdzaj, czy Twoja notatka mieści się w limicie 60–90 wyrazów. Jeśli to zrobisz, 4 punkty będą w Twoim zasięgu.
W świecie, gdzie informacji jest mnóstwo, umiejętność syntezy staje się jedną z najcenniejszych. Naucz się jej na maturze, a będziesz ją wykorzystywać przez całe życie.
prostypolski.pl, polis.org.pl, bryk.pl, babaodpolskiego.pl, edukacja.dziennik.pl
Najczęściej zadawane pytania
Ile słów powinna liczyć notatka syntetyzująca?
Zgodnie z materiałami Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w Poznaniu, notatka syntetyzująca powinna zawierać od 60 do 90 wyrazów – Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Poznaniu. Przekroczenie tego limitu może skutkować obniżeniem punktacji.
Czy notatka syntetyzująca może zawierać cytaty?
Większość poradników, np. Examy, odradza cytowanie, ponieważ notatka powinna być uogólnieniem i parafrazą. Oficjalne wytyczne CKE nie zakazują ich wprost, ale lepiej unikać.
Czy w notatce syntetyzującej trzeba wskazać autorów obu tekstów?
Tak – wymóg ten wynika z konieczności przedstawienia stanowiska każdego z autorów, co opisuje Examy. Nawet jeśli nie znasz nazwiska, napisz „autor tekstu pierwszego” i „autor tekstu drugiego”.
Jak zakończyć notatkę syntetyzującą?
Najlepiej krótkim wnioskiem porównawczym, który pokazuje, jak stanowiska autorów mają się do siebie – np. „oba teksty podkreślają…” lub „w przeciwieństwie do pierwszej wypowiedzi, druga akcentuje…”. Taki wniosek sygnalizuje syntezę.
Jakie błędy najczęściej obniżają punktację za notatkę syntetyzującą?
Do najczęstszych błędów należą: niezachowanie limitu słów, brak wskazania stanowisk obu autorów, przepisywanie całych zdań z tekstu, brak spójności oraz pisanie w punktach zamiast tekstem ciągłym – Radio ZET.
Jakie są najważniejsze zasady notatki syntetyzującej?
Najważniejsze zasady to: praca na dwóch tekstach, wybór kluczowych informacji, własne sformułowania, porównanie stanowisk, zapis ciągły oraz objętość 60–90 wyrazów – potwierdzone przez Okręgową Komisję Egzaminacyjną w Poznaniu.
Znajomość odpowiedzi na te pytania pozwoli uniknąć typowych pułapek na egzaminie.
Powiązane lektury
- Fiodor Dostojewski – książki, cytaty i życiorys – jeśli na maturze pojawi się tekst inspirowany literaturą, znajomość kontekstu pomoże w zrozumieniu.
- Prometeusz – kim był, co zrobił i jaką karę poniósł – mit o Prometeuszu bywa tematem tekstów do analizy.
Zapoznanie się z tymi materiałami poszerzy horyzont i ułatwi analizę tekstów źródłowych.
Wiecej powiazanych wpisow
Ferie Małopolska 2026 – terminy, nowe zasady, potwierdzenie MEN
Dereń jadalny – właściwości, uprawa, cena i odmiany
Opel Astra H – najlepszy silnik, ceny i problemy
Open FM – radio internetowe online. Pobierz aplikację
Deska serów – jak zrobić, co dać i jak ułożyć
Zupa tajska z kurczakiem – prosty przepis krok po kroku
Adrianna Sułek: wiek, wzrost, mąż, dziecko i osiągnięcia sportowe
KGHM Polska Miedź – co to, kopalnie, dywidenda i konkurencja
